Brandpreventie zorginstelling: eisen en tips op een rij

Bent je verantwoordelijk voor de brandpreventie van een (kleinschalige) zorginstelling? Zorg dan dat je op de hoogte bent van de laatste wetgeving en verbeter de brandveiligheid aan de hand van deze tips en checklist. Op deze wiki-pagina vind je alles wat je wilt weten op het gebied van brandveiligheid bij zorginstellingen. Samen maken we de zorg brandveilig.

1. Waarom is brandpreventie in de zorg belangrijk?

2. Wat zegt de regelgeving voor brandveiligheid in de zorg?

3. Is huidige regelgeving brandpreventie voldoende voor zorginstellingen?

4. Sprinklerinstallatie voor zorginstellingen biedt uitkomst

5. Bestaat er een checklist brandveiligheid voor zorginstellingen?

6. Waar moet ik als zorginstelling specifiek op letten brandpreventie?

7. Hoe helpt Brandveiliger met brandpreventie in mijn zorginstelling?

1. Waarom is brandpreventie in de zorg belangrijk?

Als zorgorganisatie wil je goede zorg aanbieden. Een belangrijk aspect daarvan is het bieden van een veilige omgeving aan cliënten/patiënten, bezoekers, personeel en overige aanwezigen. Daar hoort het integraal aanpakken van de brandpreventie voor zorginstellingen absoluut bij. In de zorg zijn er specifieke brandveiligheidsrisico’s vanwege de beperkte zelfredzaamheid van cliënten of bijvoorbeeld een risicovolle doelgroep. Over de brandveiligheid bij zorginstellingen is al veel gezegd en geschreven. Dat is niet gek, omdat er voor zorginstellingen strenge veiligheidsmaatregelen gelden. Toch zijn er helaas jaarlijks incidenten waar te nemen, waarbij de vraag rijst: had dit voorkomen kunnen worden? De brandveiligheid in de zorg is een groot thema en verdient dus alle aandacht.

2. Wat zegt de regelgeving voor brandpreventie bij zorginstellingen?

In het Bouwbesluit van 2012 is er een infoblad opgenomen voor de eigenaar of de verhuurder van een woonfunctie zorg (zorgwoning/woongebouw) en op degene die zorg aanbiedt of verleent. In dit infoblad zijn de zeven basiseisen met toelichting voor brandveiligheid bij zorginstellingen te vinden. Ik geef je een bloemlezing uit deze 7 eisen:

1. Voorkom het ontstaan van brand. Dit hoofdstuk gaat over de toe te passen materialen in bijvoorbeeld schachten en kokers. Maar ook over het verbod op roken en de opslag van gevaarlijke stoffen, zoals zuurstof.

2. Zorg ervoor dat een brand zich niet snel kan ontwikkelen. Hierin staat aan welke brand- en rookklasse de constructie van de instelling moet voldoen, maar ook een eisenpakket omtrent gordijnen en vloerbedekking.

3. Zorg voor alarmering bij brand. De eisen voor alarm- of ontruimingsinstallatie zijn verschillend voor instellingen met of zonder bedden. Ook de hoogte van de ruimtes in het gebouw hebben invloed op de hoeveelheid rookmelders die opgehangen moeten worden.

4. Zorg voor blusmiddelen. Hier vind je eisen omtrent brandslanghaspels en andere blustoestellen. Water blijkt echter toch vaak het beste brandblusmiddel te zijn vanwege de onbeperkte voorraad. Het personeel moet dan wel juist weten om te gaan met de toestellen. Klik voor informatie omtrent een sprinklerinstallatie in de zorg.

5. Zorg voor veilige vluchtroutes. Voor vluchtroutes zijn eisen te vinden omtrent breedte, deze zijn wederom verschillend bij instellingen met of zonder bedden. Verder wordt als uitgangspunt genomen dat zelfredzame cliënten maximaal 30 meter door rook kunnen lopen.  

6. Houd een brand binnen de perken. Een zorginstelling moet zijn opgedeeld in één of meer brandcompartimenten. Een trappenhuis moet altijd buiten zo’n compartiment liggen. Zo is de deze vluchtroute langer beschikbaar voor vluchtende cliënten en of medewerkers.

7. Voorkom voortschrijdende instorting van de bouwconstructie bij brand. Voor zorginstellingen met bedden gelden strengere constructie eisen dan voor zonder. Dit heeft te maken met het feit dat het doorgaans langer duurt om slapende/bedgebonden cliënten het pand uit te krijgen.

Hier vind je de link naar het Bouwbesluit voor meer informatie.

3. Is huidige regelgeving brandpreventie voldoende voor zorginstellingen?

Je hoort steeds vaker kritiek op de regelgeving uit het Bouwbesluit, deze zou te mager zijn voor een goede brandpreventie bij zorginstellingen. Een belangrijke reden daarvoor is dat het Bouwbesluit vooral kijkt naar bouwkundige en installatietechnische aspecten en niet naar het daaronder liggende brandveiligheidsconcept. Daardoor is er weinig speciale aandacht voor het risico dat niet-zelfredzame cliënten en patiënten opleveren. Om die reden vinden Brandweer Nederland en de Brancheorganisaties Zorg (BoZ) de transitie naar een risicogestuurde aanpak van brandveiligheid in de zorg broodnodig.

Om afgewogen keuzes te maken is een risicogestuurde aanpak noodzakelijk. Zo bepaalt u zelf bewust wat u wel en niet nodig acht en welke restrisico’s aanvaardbaar zijn. Met deze aanpak kijkt u naar alle te verwachten risico’s en risicofactoren die samenhangen met het ontstaan en de effecten van brand en vertaalt die naar eigen beleid en maatregelen op bouwkundig, installatietechnisch en organisatorisch vlak. Naast risico’s in het gebouw en de installaties, zijn er ook risico’s te vinden in het gebruik daarvan. Cliëntengedrag en gedrag van medewerkers en andere aanwezigen zijn belangrijke factoren. brandveiligheid en brandpreventie zorg

Het doel van deze tool is risico’s inschatten, ze af te wegen en te beperken. Bij het gebruik worden bewuste keuzes gemaakt over de in te zetten maatregelen. Wanneer de samenhang tussen de maatregelen groter wordt, verkleind dit de kans op brandgevaarlijke situaties en consequenties daarvan. De samenhang tussen risicogebieden en maatregelen is in het Stuurwiel Risicogestuurde Brandveiligheid weergegeven.

4. Sprinklerinstallatie voor zorginstellingen biedt uitkomst

Bij een brand in een zorginstelling is het onmogelijk om alle cliënten tegelijk een gebouw uit te krijgen. Het is daarom van belang dat een brand vroegtijdig gesignaleerd en geblust wordt, daarmee wordt schade beperkt en is er meer tijd om te vluchten. Een sprinklerinstallatie is een zeer adequate manier om jouw zorginstelling te beschermen bij een brand. De installatie detecteert een brand en start direct met blussen, waardoor een brand klein gehouden wordt of zelfs direct wordt gedoofd. Brandveiliger heeft knowhow in huis om jouw zorginstelling brandveilig te maken. Klik hier voor een vrijblijvend gesprek. Wij lichten je graag de mogelijkheden toe.

5. Bestaat er een checklist brandveiligheid voor zorginstellingen?

Ja, deze bestaat en is opgesteld door de Brandveiliger. Je kunt de checklist hier vinden. De checklist bevat praktische zaken, zoals; zijn er voldoende brandblusmiddelen aanwezig, zijn de vluchtwegen vrij van obstakels, etc.

6. Waar moet ik als zorginstelling specifiek op letten brandpreventie?

Bij brandpreventie voor zorginstellingen is het uiteraard belangrijk om rekening te houden met minder-validen. Je hebt vaker te maken met mensen die minder goed ter been of bijvoorbeeld slechthorend zijn. We geven je een aantal tips voor deze kwetsbare groep: Brandalarm Zijn er slechthorenden of doven aanwezig in uw zorginstelling? Zij horen mogelijk een regulier brandalarm niet wanneer deze afgaat. Voor deze doelgroep zijn speciale systemen ontwikkeld, waarbij naast een brandalarm tevens een flits- en trilalarm in werking treedt. Lees hier meer over dit systeem. Vluchtwegen Hoe breed zijn je vluchtwegen? Vluchtwegen dienen minimaal 1,30 meter breed te zijn. Zodoende is het mogelijk om minder-validen te ondersteunen tijdens het vluchten. Daarnaast is het belangrijk om vluchtroutes te voorzien van:

  • Antislip strips, dit voorkomt het uitglijden van patiënten
  • Doorlopende leuningen voor slecht lopenden
  • Markering voor slechtzienden
  • Een noppenpatroon in de vloer voor blinden

Sprinklers Sprinklers zijn de meest effectieve manier om brand in de zorg te bestrijden. Hoe eerder je water op een brand gooit, des te beter. Een sprinklersysteem voorkomt slachtoffers, beperkt de schade en verlengt de vluchttijd. Klik hier voor een vrijblijvend advies omtrent het plaatsen van een sprinklersysteem.

Handmelders Zorg ervoor dat handmelders op de goede hoogte hangen (0,9-1,5 meter). Het is belangrijk dat deze melders goed zichtbaar en bereikbaar zijn, ook voor slechtzienden en blinden. Het is nuttig om het melden te oefenen met de cliënten om onduidelijkheid te voorkomen.

BHV Een goed getrainde BHV organisatie is van zeer groot belang. Oefen regelmatig met dit team tijdens een gesimuleerde brand. In theorie is het vaak wel duidelijk, maar in de praktijk komen er vaak andere zaken aan het licht. Probeer bij de oefeningen ook de cliënten te betrekken. Klik hier voor meer praktische tips om een brand te voorkomen en op het voorbereiden daarvan.

7. Hoe helpt Brandveiliger met brandpreventie in mijn zorginstelling?

Als zorginstelling wil je jouw patiënten, bezoekers en medewerkers een veilige omgeving bieden. Door de jarenlange ervaring als technisch-bouwkundige en als vrijwilliger bij de Brandweer, helpen wij je graag uw woonzorgcentra of assistentiewoningen brandveiliger maken met oog voor de woonkwaliteit. BrandVeiliger kan je helpen inzicht te krijgen in de gevaren van brand in uw specifieke situatie door middel van een gratis Brandveiliger Scan. Wij kijken met jou welke oplossing vervolgens passend is voor jouw zorginstelling, zoals een sprinklersysteem en/of geschikte brandmelders. Wij lichten de mogelijkheden graag toe in een vrijblijvend gesprek.