Feiten en cijfers over woningbrand in Nederland

Je schrikt wakker van een onbekend geluid. Nog dromerig kijk je om je heen en luistert scherp. ‘Het brandalarm’. Je springt op van je bed, trekt je slaapkamerdeur open en een enorme rookwolk en de geur van verbrand hout komen je tegemoet. Dit schrikbeeld overkomt elke dag zo’n 13 huishoudens in Nederland. Bij de één ontstaat de brand in de keuken door een vlam in de pan en is het snel geblust. De ander moet vluchten voor zijn leven en verliest letterlijk alles wat hij heeft. Meer over de oorzaken en feiten over woningbrand op basis van het artikel in Eigen Huis Magazine (ver. Eigen Huis woningbrand feb17) en bronnen als Brandweer Nederland en het CBS.

 

Brand in huis: dit zijn de oorzaken

  • Bijna de helft van alle branden ontstaat in de keuken. Dit is ook niet geheel onlogisch omdat mensen daar het meeste met vuur bezig zijn. Vlam in de pan is oorzaak 1: een pannetje op het vuur dat vergeten wordt (is ons dat niet alleen eens gebeurd?), of een pan die oververhit raakt.
  • Maar niet in alle delen van Nederland is de keuken de broedplaats. Oost-Nederland heeft opvallend veel schoorsteenbranden (40%) in plaats van keukenbranden (20%). Dit komt omdat in Gelderland en Overijssel meer vrijstaande woningen staan met een haard. Vuil in de schoorsteen of verkeerd hout zijn de boosdoeners.
  • Ook elektrische apparaten zijn vaak aanstichter. Van alle elektrische apparaten wordt woningbrand het meest veroorzaakt door wasdrogers. Bij drogen komen altijd pluisjes en stof vrij. Als deze in het apparaat terecht komen, kunnen deze pluisjes door hitte in de brand vliegen. Het advies is dan ook om apparaten regelmatig te onderhouden en niet aan te zetten voor het slapengaan.

 

Daling aantal woningbranden en schadeclaims

  • De laatste jaren is het aantal branden flink gedaald. In 1985 waren er per jaar nog 7.400 branden, in 2008 nog 5.200 en bij het laatste meetmoment van het CBS (2013) waren er nog 4.837 branden per jaar. Dat zijn nog steeds zo’n 13 woningbranden per dag. Bovendien is het opmerkelijk dat het aantal slachtoffers gelijk is gebleven. Branden zijn tegenwoordig dus gevaarlijker dan voorheen.
  • Die daling is ook bij verzekeraars zichtbaar. Het aantal schadeclaims daalde namelijk van 315 in 2013 naar 283 claims per dag in 2015. Het brandrisico daalde in alle provincies, echter bleef het risico in Overijssel, Limburg en Brabant het grootst. Een verklaring hiervoor is dat in deze dunner bevolkte gebieden meer vrijstaande huizen zijn. Brand wordt daardoor later ontdekt, waardoor er later actie kan worden ondernomen en de schade groter is.
  • Opvallend is dat in geen van de grotere steden (van ten minste 50.000 inwoners) naar verhouding zoveel claims worden ingediend als in Enschede. Op de 10.000 inwoners dient 20,8 een schadeclaim in, terwijl in Amsterdam slechts 4,9 van elke 10.000 inwoners brandschade claimt.

 

Vluchttijd en brandveiligheid teleurstellend

  • De vluchttijd van bij brand is de afgelopen jaar schrikbarend teruggelopen van zo’n 17 minuten naar slechts enkele minuten. En dat terwijl de brandweer gemiddeld zo’n 7 minuten en 24 seconden nodig heeft om ter plaatse te komen na een melding. Als je een snelle rekensom maakt, wordt direct duidelijk dat het voorkomen en kleinhouden van een brand – zoals met een sprinklerinstallatie – ontzettend belangrijk is.
  • De reden dat de vluchttijd zo enorm is verkort, heeft te maken met de brandbare materialen die in het moderne meubilair veel meer voorkomt. Denk aan polyurethaanschuim in banken en bedden.
  • Ook de verstedelijking en de daarmee gepaarde hoogbouw heeft invloed een negatieve invloed op de vluchttijd.
  • Brandveiligheid is door deze ontwikkeling dus des te belangrijker. Tegenwoordig hangt in zo’n 70% van Nederlandse woningen een brandmelder, echter blijkt dat slechts bij 35% de rookmelder op de juiste plek – namelijk op de hal van elke etage en 50 centimeter van de wand – hangt. Alleen bij nieuwbouwwoningen is het hebben van een rookmelder verplicht.
  • Uit een test van de brandweer kwam vorig jaar naar voren dat het sluiten van de binnendeuren de vluchttijd enorm kan verhogen en levens kan redden. Vaak wordt gedacht dat de brand zelf het meest zorgt voor slachtoffers, maar het zijn juist de vrijgekomen giftige stoffen die het gevaarlijkst zijn. Door het sluiten van tussendeuren kan men deze stoffen langer buiten houden. Helaas laat zo’n 40% van de Nederlandse huishoudens de deuren ‘s nachts open.
  • Ook het vooraf bepalen van een vluchtroute is erg belangrijk. Wat is de vluchtroute, rekening houdend met de rookontwikkeling. En hoe ziet plan B eruit als de eerste geblokkeerd is?

 

Cijfers over fatale branden

  • In 2015 kwamen er 31 mensen om het leven door een fatale brand. De term doet wellicht vermoeden dat het hier om alle branden met dodelijke slachtoffers gaat. Echter maakt de brandweer onderscheidt tussen branden met en zonder opzet in het spel. In 2015 kwamen er 5 mensen om na moord of zelfdoding.
  • In 2016 kwamen er tot en met het laatste meetpunt in november 37 mensen om het leven zonder opzet. In stijging ten opzichte van het jaar ervoor. 45% van de mensen wordt bij een fatale brand in hun slaap overvallen.
  • Opvallend is dat ruim tweederde van de slachtoffers in 2016 ouder was dan 60. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren zal verdubbelen, doordat ouderen steeds langer thuis blijven wonen en hierdoor meer risico lopen.
  • Ouderen lopen meer risico omdat ouderdom ook gepaard gaat met meer onzorgvuldigheid. Daarnaast zijn ouderen slechter ter been en kunnen vaak niet snel genoeg actie ondernemen.
  • Bij fatale branden was in 2015 onvoorzichtigheid bij roken de belangrijkste oorzaak.
  • De Brandweeracademie raadt behalve rookmelders ook alternatieve blussystemen aan. Een voorbeeld daarvan zijn sprinklerinstallaties die direct worden aangesloten op de waterleiding, zodat de brand direct geblust wordt en de vluchttijd wordt verlengd. In veel andere landen, zoals de V.S. en de U.K. zijn sprinklerinstallaties heel gangbaar. Dit had de afgelopen jaren enorme impact op het aantal fatale branden.

 

Meer weten?
Meer weten over brandveiligheid? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief via onderstaand formulier:

Nieuwsbrief Brandveiliger

Geldermalsen en Tv-programma Woontips maken Nederland brandveiliger

(Dit persbericht werd op geplaatst in Nieuwsblad Geldermalsen)

Geldermalsen speelt zaterdag 18 maart om 16.00 de hoofdrol in het RTL4-programma Woontips. Michael Steffens, Directeur van BAM Bouw eninitiatiefnemer van de organisatie Waterleidingsprinklers, vraagt tijdens dit programma aandacht voor een brandveiliger Nederland. Nog altijd komen er jaarlijks 60 mensen om door brand en loopt de schade in de honderden miljoenen euro’s. Bovendien neemt het aantal doden onder senioren toe. Dit kan op simpele wijze aanzienlijk worden beperkt door middel van waterleidingsprinklers, zo blijkt tijdens de aflevering.

Michael Steffens maakt zich al jaren ernstig zorgen om de brandveiligheid in Nederland, omdat woningen onvoldoende beschermd zijn tegen brand. In sommige huishoudens is wel een rookmelder aanwezig, maar bijna nooit een blusinstallatie. Kijken we bijvoorbeeld naar Amerika dan heeft bijna elk huishouden wel een sprinklerinstallatie aangesloten op de waterleiding. Bij een beginnende brand springt de glazen bulb in de sprinkler kapot en verspreidt het water zich over de brandhaard. Sindsdien is het aantal brandslachtoffers en -schade in de V.S. met wel 85% verminderd. Ook in Scandinavische landen en de U.K. zijn sprinklers veel meer ingeburgerd.

Nederland loopt hierin erg achter. Dit komt omdat bestaande systemen, bijvoorbeeld sprinklers uit de V.S., niet geschikt zijn voor onze waterleidingen vanwege verschil in waterdruk. Sprinklerinstallaties waren daarom lange tijd onbetaalbaar, zeker voor kleinere zorginstellingen en particulieren. Als Directeur van BAM Bouw liep Steffens hier tegenaan en ontwikkelde in samenwerking met SIRON, TU-Delft, Brandweer Nederland en leverancier VSH een betaalbare en betrouwbare waterleidingsprinkler. Hiermee wil de organisatie waterleidingsprinklers voor elk Nederlands huishouden beschikbaar maken.

Het programma Woontips voorziet kijkers van slimme tips om het woongenot te verbeteren en leek daarom het perfecte platform om Nederland bewust te maken van deze technologie. In de uitzending wordt uitgelegd dat sprinklers alleen geplaatst mogen worden door daarvoor gecertificeerde installateurs. Jan Goutsmits is zo’n installateur. Aan de hand van een mock-up sprinklerinstallatie in zijn woning in Geldermalsen werd de werking van het systeem uitgelegd.

Jan Goutsmits is zeer actief bezig met het verbeteren van de brandveiligheid door middel van sprinklers en voorzag bijvoorbeeld het eerste particuliere appartement van Nederland van een sprinklerinstallatie. “Door de toenemende participatiemaatschappij en vergrijzing wordt het steeds belangrijker dat mensen goed voor zichzelf kunnen blijven zorgen. Sprinklers zorgen ervoor dat de veiligheid van mensen verbetert en daarom geloof ik volledig in dit product. Door mijn achtergrond als bouwkundige kan ik de sprinklers bovendien netjes wegwerken, zodat het woongenot van mensen niet wordt verminderd.”